Redakcja 
Anne Carson otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. W czwartek 8 października o godz. 13:00 Szwedzka Akademia ogłosiła swój werdykt. To trzeci literacki Nobel dla Kanadyjczyka: wcześniej otrzymali ją Saul Bellow w 1976 roku oraz Alice Munro w 2013.
Anne Carson laureatką Literackiej Nagrody Nobla 2026
Anne Carson może nie zaliczana była do największych faworytek do literackiego Nobla, bo bukmacherzy wyżej obstawiali chociażby Can Xue, Lidię Jorge czy Cristinę Riverę Garzę, ale Kanadyjka znajdowała się tuż za ich plecami.
Komitet Noblowski uzasadnił decyzję, przyznając Carson nagrodę „za jej odważną i pomysłową twórczość, która w pełnym zabawy dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy współczesnej literatury”.
Kim jest Anne Carson? Nagrody i najważniejsze książki
Carson urodziła się w 1950 roku w Toronto i jest uznawana za jedną z najbardziej oryginalnych postaci współczesnej literatury anglojęzycznej. Jej twórczość jest dostepna również na polskim rynku wydawniczym. Czytelnicy mogą zapoznać się z „Słodko-gorzkim erosem”, „Autobiografią czerwonego”, „Pięknem męża” czy „Dekracją” – czyli najważniejszymi dziełami w dorobku autorki.
Kanadyjka na całym świecie wielokrotnie nagradzana za swoją twórczość od lat była wymieniana jako możliwa zwyciężczyni w literackim Noblu. W 2024 roku Carson za „Autobiografię czerwonego” została uhonorowana Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej.
Anne Carson jest trzecią pisarką z Kanady, która zdobyła literacką Nagrodę Nobla. Wcześniej w 1976 roku osiągnął to Saul Bellow oraz Alice Munro w 2013 roku.
Nobel dla Anne Carson oczami dr Aleksandry Majak. „To nie jest zaskoczenie”
– Nobel dla Anne Carson nie jest zaskoczeniem, jest gestem docenienia wieloletniego dorobku kanadyjskiej eseistki, tłumaczki i akademiczki. W lekturze Carson interesuje mnie nie tylko tematyka – czy to pożądanie, brak, żałoba – lecz to, jak tekst zawsze zdaje się być jednocześnie intertekstem, skojarzeniowym dialogiem, kreatywnym przekładem – mówi dr Aleksandra Majak, krytyczka i badaczka literatury.
Jak zauważa Majak, od czasu debiutu Carson z 1986 roku, czyli eseju „Eros the Bittersweet”, przez nagrodzony T. S. Eliot Prize tom „Autobiography of Red” (1998), w którym autorka przepisuje historię Heraklesa i Geriona, aż po nowsze, fragmentaryczne i słowno-wizualne książki, takie jak „H of H Playbook” (2021) czy „Wrong Norma” (2024), Anne Carson zaciera granice między tekstem źródłowym a komentarzem, oryginałem a adaptacją.
– Zamiłowanie Carson do pastiszu, autobiograficznej konwencji oraz szukania w antycznej tradycji – jak ujęła to dziś Akademia Noblowska – „nowych form dla literatury współczesnej” same są tematem i źródłem dla licznych komentarzy i esejów – dodaje Majak i kontynuuje: Wydaje mi się, że najobszerniejszą propozycją jest tu książka z 2023 roku „Anne Carson: The Glass Essayist” autorstwa Elizabeth Coles. Badaczka odczytuje Carson przez pryzmat jej własnych praktyk lekturowych a trop ten prowadzi do wątków takich jak: relacja krytyki i poezji, apokryficzne motywy odnajdywane przez Carson w przekładzie antyku na współczesność, spekulatywności formy.
Majak zwraca również uwagę na obecność Carson w polskiej eseistyce. Poleca między innymi posłowia Julii Fiedorczuk oraz Renaty Lis, a także eseje Aldony Kopkiewicz, Krystyny Dąbrowskiej, Hanny Zawadki, Aleksandry Byrskiej, Zofii Jakubowicz-Prokop, Magdaleny Machały. No i oczywiście odsyła osoby czytające do przekładów Carson przybliżanej polszczyźnie dzięki Renacie Lis („Słodko-gorzki eros. Esej”), Oldze Kubińskiej („Piękno męża esej poetycki w 29 tangach”) i Maciejowi Topolskiemu („Autobiografia czerwonego”, „Dekreacja. Poezja, eseje, opera”).
Na koniec Majak przywołuje słowa Carson z wywiadu dla „The Paris Review”, w których noblistka mówi o przekładzie jako o „dziwacznym procesie” i zwraca uwagę na przestrzeń pomiędzy oryginałem a jego przekładem: „Patrząc na oryginał i twoją wersję, widzisz między nimi pęknięcie, jakby szczelinę między stronami książki, i to w przestrzeni między nimi jest to, co powinno zostać wypowiedziane” (tłum. Hanna Zawadzka dla „Dziennika Literackiego”).
