Takie są właśnie powieści z gatunku nordic noir, ale kiedy za pisanie ich bierze się człowiek, który na co dzień wykonuje zawód mentalisty i wcześniej wprawiał się w sztukę pisarską w duecie z Camillą Lackberg, niekwestionowaną królową kryminału szwedzkiego, wiedz, że te książki wejdą w twoją głowę, wyobraźnię i myślenie bardzo mocno.

Kim jest mentalista i jak manipuluje naszymi emocjami?

Mentalista to człowiek, który zawodowo zajmuje się iluzją i do osiągnięcia zamierzonego celu używa psychologii, mikrogestów, mowy ciała, sugestii oraz swojego analitycznego umysłu. Tym samym wygląda jakby czytał nam w myślach, a on/ona po prostu wykorzystuje obserwację naszego ciała, które nas zdradza zanim cokolwiek powiemy.

Dzięki swojej wysokiej umiejętności obserwacji są czasami zapraszani przez policję do tworzenia portretu psychologicznego danej osoby.

„Zwierzę ofiarne” i „Układanka” – nordic noir, które zostaje w głowie

Oba tytuły wyszły spod ręki właśnie takiego człowieka i to co robią z czytelnikiem jest niesamowite. Autor tak manipuluje słowem i emocjami, że mimowolnie poddajemy się jego woli. Odczuwamy, boimy się, denerwujemy, odczuwamy niepokój, złość i zniechęcenie. Myślimy o obu książkach po ich zakończeniu.

Zanurzamy się też w najobrzydliwsze fantazje i wyobrażenia tych, którzy sądzą, że są nietykalni dzięki swojej pozycji i pieniądzom, że dzięki uprzywilejowaniu mogą bawić się innym człowiekiem wedle własnych upodobań.

Patrzysz na to jako czytelnik i nie zawsze twoje emocje będą takie, jakie społecznie oczekujesz, żeby były, zaczynasz kwestionować moralność wszystkich, w tym swoją. Dlaczego? Tego ci nie powiem, musisz dowiedzieć się osobiście.

„Zwierzę ofiarne” jako preludium do mistrzowsko mrocznej serii 

Davida poznajemy jako zdolnego programistę, mieszkającego w wygodnym domu, absolutnie uwielbiającego swojego buldoga francuskiego Kreskina i na początkowym etapie randkowania ze zdolną prawniczką Florence. Do tego wszystkiego jest jeszcze pewien psycholog, którego David traktuje jak ojca, chociaż ten nim nie jest, a jedynie dawnym znajomym matki, której to mamusi David nie bardzo szanuje, nie bardzo ją lubi, ma z nią bardzo kiepską relację, nie z jego powodu.

Problem w tym, że David niewiele pamięta z czasów, kiedy był dzieckiem, dlatego też nie do końca pamięta, kiedy jego relacja z matką zaczęła się psuć. Ma tylko dziwne sny, horrory, które są niezwykle realistyczne, ale z tym radzi sobie jego przyjaciel-psycholog przepisując mu różnego rodzaju psychotropy.  Problem w tym, że nawet dziecko wie, że psychotropy to nie cukierki i nie należy ich łykać przez całe życie, byleby lepiej spać…

I tu zaczyna się cała zabawa. Powoli i zupełnym przypadkiem wydarzenia z dzieciństwa Davida zaczynają wracać w formie niemal halucynacji, bo jak inaczej opisać, że pamięta siebie stojącego na parterze w salonie i śpiewającego piosenkę, jednocześnie pamiętając, że obserwował siebie ze schodów na piętro jak tę piosenkę śpiewa. Trudne do zrozumienia? Na pewno początkowo tak i powoduje to w głowie czytelnika bardzo poważne zamieszanie. 

Jak władza i pieniądze psują znudzonych chłopaczków?

Okazuje się, że za halucynacjami, koszmarami i brakiem wspomnień Davida stoi wiele ludzi, którzy dzisiaj są najważniejszymi nazwiskami w Szwecji. Od potentatów, przez najbogatszych biznesmenów aż po naczelników policji sztokholmskiej. Wszystko to obraca się w sposób co najmniej okrutny, a na pewno obrzydliwy i nieoczekiwany. Tutaj nie chciałabym spoilerować, ale porwanie jest najlżejszym z „przewinień” autora w utrzymywaniu odpowiedniego tempa akcji. Książka zresztą kończy się tak, że nasze zwierzę ofiarne w spokoju przeżywa dwa miesiące i kiedy mamy grudzień…

„Układanka” – gdy koszmary Davida wracają

…zaczyna się grudniowa „Układanka”

A wraz z nią u Davida i Florence wszystko wraca do normy. Przynajmniej początkowo. Miłość kwitnie, Kreskin jest bohaterem rozdziału, a rodzina Florence przyjmuje Davida i jego psa bardzo ciepło na imprezie z okazji święta Świętej Łucji.

Gorzej z Hanną, szwagierką Florence, ta już na samym początku książki dostaje najpierw dziwną pocztówkę przed imprezą rodzinną, a dzień po układankę, która jest co najmniej nieprzyjemna i każe jej przypomnieć sobie moment, w którym zginęła jej siostra i rodzice. To też tłumaczy, dlaczego Hanna tak bardzo chce mieć pełną rodzinę i nienawidzi wody.

Czy Hanna to nowy David?

No nie. I bardzo dobrze, bo to byłoby za proste. Florence spotyka się ze swoim dawnym mentorem na kolacji, w trakcie której dostaje ostrzeżenie wprost, żeby wymiksowała się z relacji z Davidem i to najlepiej natychmiast, w innym wypadku jej kariera ucierpi.

David po forum informatycznym zostaje zaszczuty w sposób bardzo ciekawy, pojawiają się bowiem w sieci plotki i komentarze o tym jakoby jego przemyślenia były skrajnie prawicowe i momentami ekstremistyczne, co zaczyna zagrażać jego stanowisku w pracy.

Z kolei Urban, ten bardzo bogaty biznesmen z pierwszej części, niechętnie, ale obiecuje pomóc Davidowi kogoś ważnego odnaleźć. Problem w tym, że jedynie zdąży obiecać i dzień później ląduje nabity na szalunki we własnej fabryce, która jest w trakcie budowy, a monitoring z terenu w magiczny sposób ginie. Do tego na deser jest nadal Napoleon, dziwny gość od brudnej roboty, ale tym razem ma swój rozum i sprząta wedle własnego uznania, a nie tego co ktoś z dawnej elity zamieszanej w dzieciństwo Davida by sobie życzył.

Nordic noir – mistrzostwo skandynawskiego kryminału

Nordic noir, to taki gatunek, który narodził się z połączenia powieści kryminalnej i mentalności skandynawskiej, do tego należy dorzucić długie noce i bardzo dające w kość zimy, a wyjdzie nam to, co w Skandynawach siedzi najmocniej. W nich ten lód i ciemność są, w środku, a to daje nam genialne książki. 

Zaczęło się od sagi „Millenium”, potem świat poznał Jo Nesbo, Camillę Lackberg czy Monsa Kallentofta. Wszystkich ich szanuję, ponieważ bez nich poziom powieści kryminalnych nadal tkwiłby na niskim i miernym poziomie, kiedy to w już połowie wiedzielibyśmy, kto zabił. Jednak to Henrik Flexeus wyciągnął nordic noir ze stagnacji i podniósł poprzeczkę jeszcze wyżej. Jeśli więc szukacie powieści mrożącej wam krew w żyłach, trafiliście idealnie.